Skip to content

Paid cadw'n dawel

Paid cadw'n dawel

Nod ymgyrch 'Paid cadw'n dawel' yw dangos sut y gall cynnig help i rywun sy'n profi neu wedi profi trais, cam-drin domestig neu drais rhywiol fod yn rhywbeth pwerus iawn.

Ein nod yw creu diwylliant ledled Cymru lle mae pobl wedi'u grymuso i gymryd camau i atal trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol.

Nod yr ymgyrch hon yw annog pawb yng Nghymru i weithredu; i wneud rhywbeth pan fyddant yn poeni y gallai rhywun maent yn ei nabod fod yn profi trais, cam-drin domestig neu drais rhywiol. Mae'r ymgyrch amlgyfrwng hon yn cynnwys ffilm, radio, a chyfryngau digidol a chymdeithasol.

Yn y ffilm, mae actorion yn siarad geiriau unigolion sydd wedi goroesi trais, cam-drin domestig a thrais rhywiol.  Yn achos llawer o'r geiriau, dyma y byddent yn ei ddweud wrth y rheini a'u cefnogodd yn ystod eu profiad o gamdriniaeth.

Mae goroeswyr yn siarad â'r rheini a oedd yn ymwybodol eu bod yn cael eu cam-drin.  Mewn rhai achosion, fe gynigion nhw help a chymryd yr amser i ofyn "wyt ti'n iawn?".  Mewn achosion eraill, wnaeth pobl ddim cynnig help.

"Roeddwn i jyst eisiau i rywun fy holi i, yn enwedig y dyddiau pan oeddwn i'n teimlo isaf."

Rachel - goroeswr

Mae'r ffilm yn dangos sut gall un person sy'n gofyn i rywun arall a ydyn nhw'n iawn gael effaith fawr.  Mae'n annog y gwyliwr i ofyn i rywun mae'n poeni amdano "wyt ti'n iawn?" ac i gynnig cymorth i'r unigolyn hwnnw drwy ei gyfeirio i linell gymorth a gwefan Byw Heb Ofn.  

Ni wnaiff Cymru oddef na derbyn trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig na thrais rhywiol.  

Nid annog pobl i ymyrryd mewn sefyllfaoedd peryglus neu lle gallent gael niwed yw nod yr ymgyrch. Ni ddylai unrhyw un fyth gamu i mewn i sefyllfa dreisgar, gan fod hynny yn eu rhoi nhw mewn perygl ac yn gallu cynyddu'r perygl i'r unigolyn maent yn poeni amdano.

Os ydych chi'n poeni bod rhywun mewn perygl a rhywbeth ar fin digwydd iddynt, ffoniwch 999.

“Meddyliwch.….beth petai’r person dan sylw yn un sy’n annwyl iawn i mi, fyddwn i’n anwybyddu beth wy’n ei glywed, fyddwn i’n troi cefn, fyddwn i’n meindio fy musnes fy hun? Yr ateb yw na, felly ffoniwch ni os ydych chi’n meddwl bod rhywun yn dioddef ac angen help a chefnogaeth. Allwn ni ddim bod ym mhobman ond drwy weithio gyda’n gilydd, fel un gymuned, gallwn ni fod yno gyda’n gilydd i bobl sy’n dioddef o drais domestig a thrais ar sail rhywedd.”

Liane James, Prif Gwnstabl Cynorthwyol, Heddlu Dyfed Powys

Paid cadw'n dawel?

Rydyn ni am annog pobl i feddwl am y sefyllfaoedd y maent yn dod ar eu traws lle maent yn amau trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig neu drais rhywiol, a meddwl beth y gallen nhw ei wneud i helpu.  Sut y gallent gynnig cymorth a diogelwch i'w ffrind, aelod o'u teulu neu gydweithiwr. Mae'r gair 'HARBOUR' yn Saesneg yn ffordd o gofio'r camau canlynol:

  • Help - cynnig cymorth ymarferol, ee i drefnu neu gyrraedd apwyntiadau a'u cyfeirio i ffynhonnell gymorth, ee llinell Byw Heb Ofn.
  • Ask - gofyn "wyt ti'n iawn?"
  • Recognise - cydnabod ymddygiad rhyfedd neu anarferol.
  • Being available - bod ar gael i rywun fel nad oes rhaid iddynt gael eu hynysu gan y gamdriniaeth y maent wedi'i phrofi.
  • Observe - sylwi ar newid mewn ymddygiad, yn enwedig os ydynt yn tynnu i ffwrdd oddi wrth bobl neu'n dechrau mynd yn isel.
  • Understanding - dangos dealltwriaeth, cefnogaeth a pheidio â beirniadu.
  • Reassurance - bod yn gefnogol, yn amyneddgar, yn garedig a'u sicrhau nad eu bai nhw yw'r gamdriniaeth.

Codi'r mater gyda rhywun rydych yn amau eu bod yn profi trais, cam-drin domestig neu drais rhywiol?

Mae llawer ohonom wedi gweld neu glywed rhywun yn ymddwyn mewn ffordd sy'n bychanu, yn diraddio, yn cam-drin neu'n dreisgar. Sylw amhriodol sy'n gwahaniaethu ar sail rhyw efallai, sylw dirmygus neu drais corfforol.

Mae yna lawer o resymau pam mae'n anodd codi'r mater gyda rhywun rydych yn poeni eu bod yn profi trais, cam-drin domestig neu drais rhywiol.

  • Efallai eich bod yn teimlo eich bod yn ymyrryd ym musnes rhywun arall, y bydd eich cwestiwn yn swnio'n fusneslyd neu na fydd yr unigolyn am ichi holi. Efallai eich bod yn teimlo mai mater personol ydyw ac nad yw'n ddim o'ch busnes chi.
  • Efallai eich bod yn gobeithio y gwnaiff rhywun arall helpu, neu'n cymryd yn ganiataol bod rhywun arall eisoes yn helpu.
  • Efallai bod ofn codi'r mater arnoch - does dim modd ichi ragweld yr ymateb a gewch, ac efallai bod ofn y canlyniadau arnoch. Efallai eich bod yn poeni y byddwch yn gwneud pethau'n waeth, efallai bod y cyfan yn ormod ichi neu'ch bod yn ansicr beth y gallwch ei wneud i helpu.
  • Efallai eich bod wedi teimlo na ddylech ddweud unrhyw beth, y dylech edrych i'r cyfeiriad arall neu y dylech ymyrryd yn gorfforol, gan eich gwneud eich hun yn agored i drais eich hun. 

Mewn gwirionedd, mae yna lawer mwy y gallwch ei wneud:

"Rydych chi a'r person sy'n eich cam-drin wedi'ch dal yn y sefyllfa yma - dim ond chi a nhw.  Pan fydd rhywun, unrhyw un, o'r tu allan yn gofyn cwestiwn ichi....mae hynny'n gallu dod â gobaith ichi am y tro cyntaf".

Lisa Marie, goroeswr

Mae'r rheini sydd wedi goroesi cael eu cam-drin yn dweud yn glir iawn eu bod nhw eisiau i bobl godi'r mater gyda nhw a'u holi a oedd angen help arnynt, bod angen iddynt wybod bod yna bobl o'u cwmpas sy'n barod i helpu pan fyddan nhw'n barod i newid pethau.

Rydym wedi darparu rhywfaint o gyngor ynghylch sut i ofyn a oes angen help ar rywun mewn ffordd sensitif a diogel, ac rydym wedi rhoi dolenni i gyngor manylach ar wahanol fathau o drais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol.

Hyd yn oed os nad ydych yn teimlo eich bod yn gallu codi'r mater gyda'r unigolyn rydych yn poeni yn ei gylch, ffoniwch linell gymorth Byw Heb Ofn i gael cyngor ar sut i helpu.

"Gwych bob amser, fe wnaethon nhw roi tawelwch meddwl i mi. Dw i'n teimlo fy mod i'n gwneud rhywbeth i helpu fy chwaer. Wedi helpu'n fawr."

"Gwych bod y gwasanaeth yma ar gael, fe roddodd yr holl wybodaeth oedd ei hangen arna i a mwy, felly diolch."

"Help mawr, mae siarad am y peth wedi dangos i mi sut i symud ymlaen."

Sylwadau gan bobl a ffoniodd linell gymorth Byw Heb Ofn am eu bod yn poeni am bobl eraill

Mae Ann yn gweithio i'r llinell gymorth, ac yma mae'n esbonio beth fydd yn digwydd pan fyddwch yn ffonio:

Cofiwch

  • Eu sicrhau nad eu bai nhw yw'r gamdriniaeth a'ch bod yn eu credu.
  • Parchu cyfrinachedd a phreifatrwydd yr unigolyn.
  • Holi llinell gymorth 24 awr Byw Heb Ofn am gyngor os ydych yn poeni am rywun.
  • Galw'r heddlu os yw'r unigolyn mewn perygl a rhywbeth ar fin digwydd iddynt.
  • Holi cwestiynau - mae goroeswyr camdriniaeth yn dweud yn glir eu bod eisiau i bobl eu holi am eu profiad.
  • Ystyried a oes unrhyw blant neu bobl eraill mewn perygl a dilyn y gweithdrefnau diogelu priodol.
  • Gwrando ar yr hyn y maent yn ei ddweud a gadael iddyn nhw eich arwain o ran sut i'w cefnogi nhw orau.

Peidiwch â

  • Gwneud unrhyw beth a allai beri niwed i chi neu i bobl eraill.
  • Annog unrhyw un sy'n profi cam-drin domestig i adael y sefyllfa - efallai nad yw pethau mor syml iddyn nhw ac mae gadael yn gallu bod yn beryglus.
  • Dweud wrth ddioddefwr/goroeswr beth sydd orau iddynt.  Efallai na fyddant yn gwneud y penderfyniadau y byddech chi'n gobeithio y byddent yn eu gwneud bob amser, ond mae ganddynt yr hawl i wneud eu dewisiadau eu hunain.  Yn hytrach, dangoswch empathi, cefnogaeth ac amynedd.
  • Beirniadu'r unigolyn sy'n cam-drin neu'r berthynas. Canolbwyntiwch ar y gamdriniaeth a'u diogelwch.
  • Siarad â'r unigolyn sy'n cam-drin. Efallai eich bod yn teimlo'n ddig wrtho oherwydd yr hyn mae wedi'i wneud, ond efallai na fydd hyn yn helpu eich ffrind, a gallai eu rhoi nhw a chi mewn perygl. Parchwch ddymuniadau a theimladau eich ffrind bob amser.
  • Bod yn feirniadol neu feio'r unigolyn am y gamdriniaeth y maent yn ei phrofi.  Nid eu bai nhw ydyw byth.

Creu'r ffilm 'Paid cadw'n dawel'

Ysgrifennwyd y sgript ar gyfer y ffilm drwy bartneriaeth agos â goroeswyr ac arbenigwyr ym maes trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol. 

Mae goroeswyr wedi rhannu eu straeon â Julie James AC, Arweinydd y Tŷ ac aelodau o Lywodraeth Cymru. Roedd yn gyfle iddyn nhw siarad am yr hyn y mae'r ymgyrch hon yn ei olygu iddyn nhw.  Dyma ffilm am gefndir creu 'r ymgyrch:

Mae Linell Gymorth Byw Heb Ofn yn cynnig cyngor a chymorth 24 awr ar 0808 80 10 800.

Ydych chi’n meddwl bod ffrind neu berthynas angen help?

Ydych chi’n meddwl bod ffrind neu berthynas angen help?

Dysgwch sut i adnabod yr arwyddion a’r symptomau a helpu rhywun sydd angen cymorth.

Rhagor o wybodaeth

Canllawiau ar gyfer Gweithwyr Proffesiynol

Canllawiau ar gyfer Gweithwyr Proffesiynol

Dewch o hyd i wybodaeth, cyngor a hyfforddiant i'ch helpu i roi cefnogaeth i bobl sy'n dioddef o gam-drin domestig, trais yn erbyn menywod neu drais rhywiol.

Rhagor o wybodaeth

 

Byw Heb Ofn

Byw Heb Ofn yw gwefan Llywodraeth Cymru, sy'n darparu gwybodaeth a chyngor i'r rhai sy'n dioddef o drais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol.

Rhagor o wybodaeth

  • Gallwch ein dilyn ar Twitter a Facebook
  • Twitter
  • Facebook
s

Twitter